Kamuoyu araştırmaları siyasetin nabzını tutar.

Ancak bir anket sonucu yalnızca yüzde rakamlarından ibaret değildir. O rakamın arkasında kimlerin soruya yanıt verdiği, bu kişilerin nasıl seçildiği, hangi tarihlerde görüşmelerin yapıldığı, soruların nasıl yöneltildiği ve elde edilen verilerin nasıl işlendiği vardır.

CMIRS’in Eylül 2026 araştırmasının açıklanmasının ardından siyasi kulislerde de tartışmanın yönü biraz değişmiş görünüyor.

Artık yalnızca “Hangi parti yüzde kaç aldı?” sorusu konuşulmamalı.

Asıl soru şu:

Bu yüzde nasıl ortaya çıktı?

500 kişiyle yüz yüze yapılan bir araştırmadan söz ediyoruz.

Peki bu 500 kişi nasıl belirlendi?

Lefkoşa’dan kaç kişi var?
Girne’den kaç kişi?
Gazimağusa, Güzelyurt, İskele ve Lefke’nin araştırmadaki ağırlığı nedir?

Daha da önemlisi, bu dağılım toplumun ve seçmen kitlesinin yapısıyla nasıl örtüşüyor?

Bunlar teknik ayrıntılar gibi görülebilir.

Aslında hiç de öyle değil.

Çünkü kamuoyu araştırmasının güvenilirliğini değerlendirebilmek için önce araştırmanın nasıl yapıldığını bilmek gerekir.

AĞIRLIKLANDIRMA VAR MI?

Bir diğer önemli başlık ağırlıklandırma.

Araştırmanın ham verileri herhangi bir yöntemle yeniden ağırlıklandırıldı mı?

Yaş, cinsiyet, bölge veya başka kriterler kullanıldı mı?

Kullanıldıysa hangi kriterler?

Kullanılmadıysa neden?

Bunların yanıtı, açıklanan rakamların nasıl okunacağı açısından önem taşıyor.

KARARSIZLARIN DURUMU NE?

Anketlerde en çok merak edilen başlıklardan biri de kararsız seçmenlerdir.

“Kararsızım” diyenler ne yapılıyor?

Oy kullanmayacağını söyleyenler hangi kategoriye konuluyor?

“Cevap vermiyorum” diyenler hesaplamaya dahil ediliyor mu?

Partilerin açıklanan oranları ham sonuçlar mı, yoksa belirli bir hesaplama sonrasında mı ortaya çıkıyor?

Kamuoyunun bunu bilmesi gerekir.

SAHA TARİHİ NEDEN ÖNEMLİ?

Bir başka soru da saha çalışmasının ne zaman yapıldığı.

Çünkü siyaset durağan değil.

Bir araştırmanın ilk görüşmesi ile son görüşmesi arasında yaşanan siyasi bir gelişme bile seçmenin düşüncesini değiştirebilir.

Dolayısıyla “Anket ne zaman yapıldı?” sorusu basit ama önemli bir sorudur.

SORUNUN KENDİSİ BİLE SONUCU ETKİLEYEBİLİR

Parti tercihi katılımcıya nasıl soruldu?

Partiler hangi sırayla sunuldu?

Katılımcıya seçenekler gösterildi mi?

Yoksa açık uçlu şekilde mi soruldu?

Bunlar araştırma metodolojisinin temel unsurlarıdır.

Dolayısıyla CMIRS’in araştırmasının sonuçlarını tartışırken, yöntemin ayrıntılarının da kamuoyuna açık olması tartışmanın sağlıklı zeminde yürütülmesine katkı sağlayacaktır.

GEÇMİŞ ARAŞTIRMALAR?

Bir başka konu ise geçmiş araştırmalar.

2025 Cumhurbaşkanlığı seçimi öncesinde açıklanan bazı CMIRS verileri ile 19 Ekim 2025’te ortaya çıkan kesin seçim sonuçları arasında dikkat çeken farklar oluşmuştu.

Burada mesele bir kurumu suçlamak değil.

Tam tersine…

Aradaki farkın neden oluştuğunu anlamak.

Örneklem mi?

Saha tarihi mi?

Kararsız seçmenlerin dağılımı mı?

Soru biçimi mi?

Ağırlıklandırma mı?

Yoksa seçim döneminin son bölümünde yaşanan siyasi gelişmeler mi?

Bunların tamamı bilimsel ve gazetecilik açısından sorulabilecek meşru sorular.

KAMUOYU SADECE RAKAMI DEĞİL, HESABI DA GÖRMEK İSTİYOR

Anket sonuçları elbette açıklanabilir.

Partiler bu sonuçları değerlendirebilir.

Siyasiler rakamları kendi perspektiflerinden yorumlayabilir.

Ancak gazeteciliğin görevi yalnızca rakamı manşete taşımak değil, rakamın arkasındaki hikâyeyi de sormaktır.

Bu nedenle KIBRISAKTİFSÖZCÜ olarak soruyoruz:

500 kişi nasıl seçildi?

Bölgesel dağılım nasıl yapıldı?

Demografik yapı nedir?

Ağırlıklandırma uygulandı mı?

Saha çalışması hangi tarihlerde gerçekleştirildi?

Sorular katılımcılara tam olarak nasıl yöneltildi?

Kararsızlar nasıl hesaplandı?

Hata payı ve güven aralığı nedir?

Araştırmanın finansmanı nasıl sağlandı?

Ve geçmiş araştırmalarla gerçekleşen seçim sonuçları arasındaki farkların metodolojik açıklaması nedir?

Bunlar bir araştırmayı hedef alan sorular olmak zorunda değil.

Tam tersine, kamuoyu araştırmalarının daha şeffaf ve daha anlaşılır hale gelmesi için sorulması gereken sorular.

Çünkü sonuç kadar yöntem de önemlidir.

Rakamlar açıklandı.

Şimdi sıra, o rakamların nasıl ortaya çıktığını anlatmakta.

KIBRISAKTİFSÖZCÜ KULİSİ
Rakamı değil, rakamın arkasındaki yöntemi de soruyor.

köse yazısı yap kulıs koyma

Rakamlar Açıklandı, Peki Yöntem Nerede?

Kamuoyu araştırmaları siyasetin nabzını tutar.

Ancak bir anket yalnızca birkaç yüzde rakamından ibaret değildir. O rakamların arkasında bir örneklem, saha çalışması, soru biçimi, hesaplama yöntemi ve istatistiksel değerlendirme vardır.

CMIRS’in Eylül 2026 araştırmasının açıklanmasıyla birlikte siyasi tartışmalar da başladı. Partilerin aldığı oranlar konuşuluyor, siyasi aktörler rakamları kendi pencerelerinden değerlendiriyor.

Ama bence asıl konuşmamız gereken konu biraz daha farklı.

Bu rakamlar nasıl ortaya çıktı?

500 kişiyle yüz yüze yapılan bir araştırmadan bahsediyoruz.

Peki bu 500 kişi nasıl seçildi?

Lefkoşa’dan kaç kişi araştırmaya katıldı? Girne’den kaç kişi? Gazimağusa, Güzelyurt, İskele ve Lefke’nin örneklem içerisindeki ağırlığı neydi?

Bu dağılım toplumun genel yapısını ne ölçüde yansıtıyor?

Bunlar küçük ayrıntılar değil.

Çünkü bir araştırmanın sonucunu değerlendirirken, sadece sonuca bakmak yerine sonucun hangi yöntemle üretildiğini de bilmek gerekir.

Ağırlıklandırma yapıldı mı?

Bir başka önemli soru da bu.

Araştırmadan elde edilen ham verilere herhangi bir ağırlıklandırma uygulandı mı?

Uygulandıysa hangi kriterler esas alındı?

Yaş mı, cinsiyet mi, bölge mi, başka bir demografik kriter mi?

Yoksa sonuçlar doğrudan ham veriler üzerinden mi hesaplandı?

Bu soruların cevabı, açıklanan oranların nasıl okunması gerektiği açısından önemlidir.

Kararsız seçmenler ne oldu?

Anketlerde belki de en fazla merak edilen konulardan biri kararsız seçmenlerdir.

“Kararsızım” diyen seçmen nasıl değerlendirildi?

Oy kullanmayacağını belirtenler hangi kategoriye konuldu?

“Cevap vermiyorum” diyenler hesaplamaya dahil edildi mi?

Açıklanan parti oranları ham sonuçlar mı, yoksa belirli bir hesaplama sonrasında mı ortaya çıktı?

Kamuoyunun bu ayrıntıları bilmesi gerekir.

Saha tarihi de önemli

Bir diğer mesele araştırmanın ne zaman yapıldığı.

Siyasi atmosferin sürekli değiştiği bir ortamda, araştırmanın ilk görüşmesi ile son görüşmesi arasında yaşanan gelişmeler seçmenin düşüncesini etkileyebilir.

Bu nedenle “Saha çalışması hangi tarihler arasında gerçekleştirildi?” sorusu son derece doğal.

Aynı şekilde, katılımcıya yöneltilen sorunun tam ifadesi de önem taşıyor.

Partiler hangi sırayla sunuldu?

Katılımcıya seçenekler gösterildi mi?

Yoksa açık uçlu bir soru mu soruldu?

Bütün bunlar metodolojinin parçalarıdır.

Geçmiş araştırmalar da konuşulmalı

2025 Cumhurbaşkanlığı seçimi öncesindeki bazı CMIRS verileri ile 19 Ekim 2025’te açıklanan kesin seçim sonuçları arasında dikkat çekici farklar oluşmuştu.

Burada yapılması gereken, doğrudan bir suçlama yöneltmek değil.

Daha basit ve daha faydalı bir soru sormak:

Bu farkın metodolojik açıklaması nedir?

Örneklemden mi kaynaklandı?

Saha tarihinden mi?

Kararsız seçmenlerin hesaplanmasından mı?

Soruların biçiminden mi?

Ağırlıklandırmadan mı?

Yoksa seçim sürecinin son bölümünde meydana gelen gelişmelerden mi?

Bunun cevabı ortaya konulursa, geçmiş araştırmalar da daha sağlıklı biçimde değerlendirilebilir.

Gazeteciliğin görevi rakamı alkışlamak veya reddetmek değil

Bir kamuoyu araştırmasının sonucunu beğenmek ya da beğenmemek ayrı bir konu.

Bir partinin yüksek çıkması bir kesimi sevindirebilir, başka bir kesimi rahatsız edebilir.

Ancak gazetecilik açısından mesele bu değil.

Mesele, rakamın doğru bağlama oturtulmasıdır.

Anket sonuçları elbette haber yapılmalı.

Ancak sonuçlarla birlikte yöntemin de sorgulanması gerekir.

Çünkü kamuoyu yalnızca “kim yüzde kaç aldı?” sorusunun cevabını değil, “bu yüzde nasıl hesaplandı?” sorusunun cevabını da bilmek hakkına sahip.

Bugün ihtiyaç duyulan şey tartışmayı büyütmek değil, veriyi daha şeffaf hale getirmek.

CMIRS araştırmasının yöntemi ne kadar açık anlatılırsa, açıklanan sonuçlar da o kadar sağlıklı değerlendirilebilir.

Sonuçta mesele CMIRS’e karşı olmak ya da CMIRS’i savunmak değil.

Mesele kamuoyunun doğru bilgiye ulaşması.

Ve benim bu köşedeki sorum oldukça basit:

**Rakamları gördük.

Şimdi yöntemi de görelim.**

Umut Türe
Kıbrıs Aktif Sözcü